Ilm-fan
O'zbekistanda 55 jildan berli tabiatta deyarli ushramagan ko'rshapalak aniqlandi
O'zbekistan aymaǵında 55 jıl dawamında tabiatta deyarli ushramagan o'ta siyrek ko'rshapalak túri tuwralı jańa maǵlıwmatlar belgili boldı. Bul ilimiy ortalıqlarda hám jámiyetshilikte úlken qızıǵıwshılıq oyatqan jańalıqlardan biri boldı. Mutaxassislerdiń pikirinshe, bunday tabılmalar mámleketimiz ekologiyası hám biologiyalıq túrliligin úyreniwde ayrıqsha áhmiyetke iye.
Bul siyrek tabılma «Qubiy Ustyurt» milliy tábiyat baǵı aymaǵında ámelge asırıldı. Bul qorıqlanatın aymaq ózgeshe tábiyati hám bay fauna alamı menen ajralıp turadı. Baǵda shólkemlestirilgen ilimiy ekspeditsiya dawamında izertlewshiler kutilmagan nátiyjege eristi hám bul siyrek haywandı belgilep qoyıwǵa miyassar boldı.
Izertlewler nátiyjesinde anıqlanǵan túrkmen uzınqulaq ko'rshapalagı Oraylıq Aziya regionında tarqalǵan. Bul túr o'ta siyrek hám az úyrenilgen esaplanadı. İlimiy ma'limotlarǵa tiykarlanıp, mazkur túr so'nggi 55 jıl dawamında tabiatta deyarli ushramagan hám tiykarınan eskiregən muzey úlgileri arqalı belgili bolǵan.
Bul áhmiyetli ekspeditsiya O'zbekistan Pánler akademiyası Zoologiya instituti alımları hám sırt el izertlewshileri qatnasıwında shólkemlestirildi. Alımlardıń birge islesiwdegisáw-háreketleri nátiyjesinde mámleketimiz faunasına tiyisli taǵı bir áhmiyetli bet ashıldı hám ilimiy ma'limotlar bayıtıldı.
Mutaxassislerdiń atap ótiwinshe, tabılǵan túrkmen uzınqulaq ko'rshapalagı - Plecotus turkmenicus mámleket aymaǵında aldın belgilep qoyılmaǵan. Bul pán ushın putkulley jańa túr kashf etilgenin bildirmeydi, bálkim aldınnan belgili bolǵan túrdiń O'zbekistan aymaǵında da ushıraytuǵını tuńǵısh márte ámeliy tárepten tastıyıqlanǵanın ańlatadı.
Ma'limot ornında atap ótiw kerek, bul ko'rshapalak tiykarınan 1970-jılǵasha bolǵan ilimiy jazıwlar hám muzey úlgileri arqalı ǵana belgili bolǵan edi. Súytsede, tabiatta onı tirik halda ushıratıw júdá qıyın bolıp kiyatırgan edi hám bul túr biologlar ushın sir bolıp qalmaqta edi.
Bul ilimiy ekspeditsiya Tábiyattı qorǵaw xalıqaralıq awqamı - IUCN tárepinen ámelge asırılıp atratuǵın «Tábiyattı qorǵawda «Birlesken sawlıq» joybarı tiykarında shólkemlestirilgen. Xalıqaralıq dárejedegi bunday joybarlar tábiatqa g'amxorlıq qılıw islerine úlken úles qosıp atir.
Atap ótiw ornı bar, bul joybar Germaniya At-ortalıq ministrliginiń Xalıqaralıq klimat baslaması - IKI tárepinen qarjılandırıladı. Qarjılay hám shólkemlestiriwshilik járdemler arqasında O'zbekistannıń shalǵay aymaqlarında da keń kólemli ilimiy-izertlew jumısları tabıslı ámelge asırılmaqta.
Ulashish